Rusya'nın Dijital Ekosistemine Yönelik Stratejik Adımları

Rusya Kendi Dijital Ekosistemini İnşa Ediyor

Batılı ülkelerin uyguladığı kapsamlı yaptırımlar sonucunda Rusya'da ekonomik gerilim, dijital alanda da etkisini gösteriyor. Rusya Federal Bilgi Teknolojileri ve Kitle İletişim Denetleme Kurumu (Roskomnadzor), yasal düzenlemelerle internet trafiğinin kontrolünü büyük ölçüde merkezileştirdi.

Batı Platformlarının Yasaklanması ve Yerli Alternatifler

Meta'nın Facebook ve Instagram'ı "aşırılıkçı örgüt" olarak sınıflandırması ve X ile YouTube gibi platformların erişime kapatılması, Rus kullanıcıların dijital alışkanlıklarında büyük değişimlere yol açtı. Bu bağlamda, Batı merkezli platformların yasaklanmasıyla birlikte Rusya'da milyonlarca kullanıcı, yerli alternatif platformlara yönelerek VKontakte (VK) ve Telegram gibi uygulamaların hızla büyümesine katkıda bulundu.

Öte yandan, WhatsApp tamamıyla engellenirken, Telegram da kısıtlamalara maruz kalıyor. Ülkeye yeni giren yerli uygulama MAX, başta kamu kuruluşları olmak üzere hızlı bir şekilde popülarite kazanarak şu an 70 milyon kullanıcı sayısına ulaştı.

Dijital Dönüşüm ve Devlet Gözetimi

Uzmanlar, bu dijital dönüşümün yalnızca platform değişikliği ile sınırlı kalmadığını, kullanıcı verilerinin Rus sunucularda toplanarak devletin gözetim kapasitesinin arttığını belirtiyor.

VPN Üzerindeki Kontrol ve Yasal Düzenlemeler

Rusya'nın internet kontrolü için geliştirdiği "Tehditlere Karşı Koymaya Yönelik Teknik Araçlar (TSPU)" sistemi, 2019 yılında yürürlüğe giren "Egemen İnternet Yasası" çerçevesinde tüm telekomünikasyon operatörlerine entegre edilmiştir. Bu sistem, internet trafiğini merkezi bir noktadan yönetmeyi mümkün kılmaktadır.

DPI (Derin Paket İnceleme) teknolojisini kullanan TSPU, verileri içeriklerine göre analiz edebiliyor ve özellikle popüler YouTube platformuna yönelik "bant genişliği daraltma" uygulaması ile erişimi azaltarak kullanıcı deneyimini olumsuz etkiliyor.

Rus kullanıcıların VPN talebi artış gösterse de, 2024 itibarıyla, VPN servislerini tanıtmanın yasaklanması ve popüler protokollere getirilen engellemeler dikkat çekicidir.

RuNet: Bağımsız Bir İnternet Projesi

Rusya'nın uzun vadeli hedefi, global internetten kopması durumunda da işlevselliğini sürdürebilecek bir otonom ağ altyapısı oluşturmaktır. RuNet projesi kapsamında, ulusal DNS sunucularının kurulması ve devletin yalnızca yerli yazılımlar kullanmasını zorunlu kılması gibi adımlar atılmaktadır.

Ayrıca, GosUslugi adlı portalın, internet erişimi için bir "dijital kimlik" haline getirilmesi planlanmakta, böylece internette anonimlik fiilen ortadan kaldırılmaktadır.

Yerel Dijital Medya ve İçerik Üretimi

Batı'nın güçlü platformlarından YouTube’a erişim engellenirken, yerli VK Video ve RuTube platformlarına destek verilmektedir. Yerli içerik üreticilerine sunulan teşvikler, Rus dijital medyasının yönünü Batı'dan Doğu'ya çevirmesine neden olmaktadır.

Ancak, RuNet projesi, yaptırımlar nedeniyle donanım sorunlarıyla karşılaşmaktadır. Intel, AMD ve Cisco gibi batılı tedarikçilerin çekilmesi, veri merkezlerinin gelişimini güçleştirmektedir. Rusya, bu durumu Çinli tedarikçiler ve paralel ithalat ile aşmaya çalışsa da, yüksek işlem gücü gerektiren alanlarda geride kaldığı gözlemlenmektedir.