Depremin 3. Yılında Harcamalar 91 Milyar Dolara Ulaştı

Kahramanmaraş Depreminin Üzerinden 3 Yıl Geçti

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından geçen üç yılda, konutların büyük bir kısmı teslim edilirken, altyapı ve üretim yatırımları ile bölge yeniden yapılandırıldı. Resmi verilere göre, deprem bölgesinde göç eden nüfusun yaklaşık yüzde 85'i kentlerine geri döndü.

Yıkım ve Yeniden İnşa Süreci

Pazarcık ve Elbistan merkezli 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremler, 15 milyona yakın nüfusun yaşadığı 11 ilde büyük hasara yol açtı. Resmi açıklamalara göre 53.697 kişi hayatını kaybetti, 107.213 kişi yaralandı. Bölgede 36.932 bina tamamen yıkılırken, 311.000 bina ise kullanılamaz hale geldi.

Finansal Yük ve Harcamalar

2023 resmi tahminlerine göre, depremin yol açtığı toplam harcama 103 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Geçen üç yıl içinde, 91,5 milyar dolar harcama yapıldı. TL cinsinden bu rakam, 3,6 trilyon TL’lik bir harcamayı ifade ediyor. Altyapı, konutlar, ticari yapılar ve diğer insani giderler için bu bütçe kullanıldı.

Cumhurbaşkanlığı Raporu

Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı'nın raporuna göre, 2023-2025 döneminde merkezi yönetim bütçesinden yapılan toplam deprem harcaması 3,6 trilyon TL olarak kaydedildi. 2026 bütçesinde deprem bölgesi için 653 milyar TL ek kaynak ayrıldı.

Barınma ve Yardımlar

Üçüncü yıl dönümü öncesi yayımlanan raporda 433.667 konut ve 21.690 iş yerinin inşasının tamamlandığı belirtildi. AFAD bağış hesabında toplanan 146,8 milyar TL'nin 137,6 milyar TL'sı harcandı. Bu tutarın 43,5 milyar TL'si konut ve barınma, 60,4 milyar TL'si çadır ve konteyner altyapısına, 8,5 milyar TL'si taşınma desteklerine gitti.

Sağlık ve Eğitim Yatırımları

Deprem sonrası bölgede 13.321 yeni derslik için 72 milyar TL, hastane ve sağlık yatırımları için yaklaşık 123 milyar TL harcandı. Elektrik ve enerji altyapısına 51,1 milyar TL, karayolu ve otoyollara 19,8 milyar TL, demiryollarına ise 26,4 milyar TL kaynak aktarıldı.

Ekonomiye Destekler

Çiftçilere 2025 yılında 17,4 milyar TL destek sağlandı. Esnaf ve sanatkârlara verilen kredilerin toplamı 29,5 milyar TL, KOBİ’lere yönelik destekler ise 47,9 milyar TL olarak kaydedildi. Ayrıca, depremin finansmanı 8,6 milyar dolar tutarında uluslararası kaynakla desteklendi. Bu sayede depremin kamu maliyesine toplam yükü, dolaylı kalemlerle birlikte 100 milyar doları aştı.