Deprem Bölgesinde Yeniden İnşa Süreci: Ekonomik Kalkınma Beklentisi

Deprem Sonrası Yeniden İnşa ve Ekonomik Kalkınma

OLCAY BÜYÜKTAŞ

Kahramanmaraş’ta 6 Şubat tarihinde meydana gelen depremler, Türkiye ekonomisinde önemli bir dönüm noktası yarattı. ‘En uzun gece’ olarak adlandırılan bu sürecin ardından, yıkılan konutların büyük bölümü tamamlandı ve kentlerine dönüş yapan yurttaşların %85'i geri döndü. Okullar ve işyerleri ya yeniden inşa edildi ya da güçlendirildi, ancak ekonomik hayata dair hala derin yaralar mevcut.

Türkiye’nin Ekonomisine Etkisi

Türkiye’nin Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH) içinde %10, tarımsal katma değeri açısından ise %15 oranında paya sahip 11 ilde büyük yıkımlar yaşandı. Depremin hemen ardından başlatılan yeniden inşa girişimleri, GSYH’daki payı çok değiştirmediği halde sektörel üretimlerde anlamlı düşüşlere yol açtı.

Kahramanmaraş, Hatay ve Malatya sanayi ve ticaret odası başkanları ise, eski fabrika ve çalışan sayısına ulaşmanın mümkün olmadığını vurguladı. İş insanları, deprem bölgesinin sadece bina inşaatına değil, aynı zamanda finansman ve istihdam konularına da odaklanması gerektiğini belirtiyor.

Hatay: Ekonomik Dengeyi Sağlamak Zor

Hatay Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Hikmet Çinçin, kentte üretimin tamamen durmadığını ancak ekonomik dengenin henüz sağlanamadığını ifade ediyor. Resmi verilere göre, Hatay'da 87,230 yapı ve 322,639 bağımsız bölüm ağır hasar aldı. 2025 itibarıyla toplamda 86,754 bağımsız bölüm teslim edilmesi bekleniyor.

Hatay, 2025'te 3.8 milyar dolar ihracat hedefliyor. Ancak, finansman zorluğu ve işgücü kaybı hala en büyük engeller arasında.

Kahramanmaraş: Yeniden Doğuş Süreci

Kahramanmaraş Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Mustafa Buluntu, kent sanayesinin yeniden üretim refleksi kazandığını believing it is crucial. Fakat 2022 yılında gerçekleşen 1.46 milyar dolar ihracat, 2024’te 1.12 milyar dolar seviyesine düşmüştür; 2025’te ise 1.28 milyar dolar olarak bekleniyor. Nitelikli işgücü kaybı, en kritik meselelerden biri.

Malatya: Sıkıntılar Devam Ediyor

Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, toparlanmanın mevcut durumda henüz 6 Şubat öncesi seviyeye ulaşamadığını belirtiyor. Toplamda 35,680 bina ağır hasar gördü ve 27,500 işyeri kullanılamaz hale geldi. Ancak, bugüne dek 103,000 bağımsız birim teslim edilmesine rağmen, birçok işletme hâlâ konteynerlerde faaliyet gösteriyor.

Finansal Sıkıntılar ve Göç Sorunları

Malatya’dan 103,000 kişinin göç ettiğini, bunun çoğunluğunu nitelikli işgücünün oluşturduğunu ifade eden Sadıkoğlu, yüksek faiz oranlarının, üretim sürecini olumsuz etkilediğini belirtiyor. %45-50 civarındaki faiz oranları, istihdam ve ihracatı doğrudan baskı altına almakta.

Üç şehirde de konut üretimi hızla ilerliyor; ancak ticari ve sosyal hayat aynı hızda toparlanmıyor. Oda başkanları, yeni inşaat projelerinden çok, uzun vadeli finansman, nitelikli işgücünün geri dönüşü ve kent merkezlerinin ekonomik canlanmasının artık temel ihtiyaçlar olduğunu vurguluyor.